Повеќе од три децении по обидот за атентат врз првиот претседател на независна Македонија, Киро Глигоров, државата сè уште нема одговор на клучните прашања – кој го нарача, кој го изврши и зошто нападот од 3 октомври 1995 година никогаш не доби судски епилог. Истрагата формално останува отворена против непознат сторител, што ја прави една од најпознатите нерешени безбедносни афери во македонската историја.
Автомобил-бомбата во центарот на Скопје го остави Глигоров тешко повреден, одзеде човечки животи и трајно ја одбележа државата во период кога таа сè уште ја градеше својата институционална и безбедносна стабилност. Иако низ годините беа пласирани различни информации и шпекулации, официјална потврда за мотивите, логистиката и извршителите никогаш не следеше.
Темата повторно се актуелизираше денеска, 10 февруари 2026 година, на стручна конференција посветена на прашањето „кој и зошто пукаше“ во новоформираната македонска држава. Дел од учесниците изнесоа претпоставки за можни нарачатели, а повторно се отвори и дилемата дали атентатот можел да биде спречен и зошто истрагата со години тапка во место. Фактот што ваков настан се одржува со задоцнување, поради изборни процеси, дополнително ја нагласува чувствителноста на темата.
Во јавноста одекнаа и сведоштва што ја насочуваат вината кон институционалниот неуспех. Зоран Доревски, поранешен висок функционер, тврди дека истрагата затаила и покрај постоење на релевантни сведоштва. Новинарот Зоран Петров, пак, изнесе дека бил изложен на закани по објавувањето на првите истражувачки текстови за атентатот, што според него дополнително ја закочило потрагата по вистината.
Кога една држава 30 години не може да ја затвори најтешката безбедносна страница од своето поново постоење, недовербата во институциите станува неминовна. Без јасен епилог, атентатот врз Киро Глигоров останува симбол не само на напад врз еден човек, туку и на прашањето дали државата може да преживее ваков чин – а притоа да не ја одбрани вистината за него.
